Daha önce küresel ısınmayla ilgili, 1.5 derece artış ve 2.0 derece artış arasında çok fazla fark olduğunu ve bilim dünyasının şu an bunu 1.5 derecenin altında tutmak için acil çağrı yaptığını söylemiştim. Carbon Brief sitesinin bilimsel çalışmalardan derlediği bir listenin belli kısımlarını aşağıda Türkçe'ye çevirdim. Her kısma kaynak olan makaleler, yazının sonunda belirtilmiştir.
İyi okumalar.
OKYANUSLAR
BUZ
SICAKLIK
YAĞMUR
KURAKLIK
FIRTINALAR ve SELLER
EKİNLER
DOĞA
EKONOMİ
SAĞLIK
Kaynak Makaleler
İyi okumalar.
OKYANUSLAR
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | |
| 2100 itibariyle su yükselişi | 48 cm | 56 cm |
| 2300 itibariyle su yükselişi | 59 cm | 81 cm |
| Denizde sıcaklık dalgası olan günlerde küresel artış | 16 kat | 23 kat |
| Okyanus asitliği | ||
| 2050 itibariyle | %17 | % 29 |
| 2100 itibariyle | %9 | %24 |
| 2300 itibariyle | %6 | %16 |
BUZ
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | 3.0[sup]o[/sup]C | |
| Arktik deniz buzu | |||
| Bu ısınmaya ulaşmadan önce en az bir kere buzsuz bir Arktik yaz geçirme olasılığı | %10 | %80 | %100 |
| Herhangi bir sene içerisinde buzsuz bir Arktik yaz geçirme olasılığı | %3 | %16 | %63 |
| Permafrost | |||
| 2300 itibariyle permafrostun erimiş alanı | 4.8 km[sup]2[/sup] | 6.6 km[sup]2[/sup] | |
| Buzullar | |||
| 21. yy içinde küresel olarak buzul kaybı (yükselen su miktarı olarak) | 76 mm | 89 mm |
SICAKLIK
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | |
| Yıllık maksimum günlük sıcaklık | 1.7[sup]o[/sup]C artış | 2.6[sup]o[/sup]C artış |
| Sıcak günler | %16 artış | %25 artış |
| Sıcak günlerin ortalama süresi | 17 gün | 35 gün |
| Sıcak dalgalarına küresel maruz kalma | ||
| Her 5 yılda ciddi bir sıcaklık dalgasına en az bir kez maruz kalan populasyon | %14 | %37 |
| Her 20 yılda ciddi bir sıcaklık dalgasına en az bir kez maruz kalan populasyon | %50 | %70 |
| Her 20 yılda ekstrem bir sıcaklık dalgasına en az bir maruz kalan populasyon | %9 | % 28 |
| Karada sıcak ekstrem havanın görülme sıklığı | %129 artış | %343 artış |
| Karada soğuk ekstrem havanın görülme sıklığı | %54 düşüş | %82 düşüş |
YAĞMUR
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | |
| Ortalama yağmur düşüşü | %2 artış | %4 artış |
| Yağmur yoğunluğu | %2 artış | %4 artış |
| Karaya düşen yağmurlarda ekstremliğin sıklığı | %17 artış | %36 artış |
KURAKLIK
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | 3.0[sup]o[/sup]C | |
| Ortalama kuraklık süresi (ay) | 2 | 4 | 10 |
| Su kıtlığına maruz kalan populasyon | 271 milyon | 388 milyon | |
| Aşırı kuraklığa maruz kalan küresel populasyon | 132.5 milyon | 194.5 milyon |
FIRTINALAR ve SELLER
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | |
| Yıllık küresel tropik kasırga sayısı | ||
| Toplam tropik kasırgalar | 0.9 (düşmüş) | 4.1 (düşmüş) |
| Kategori 4 kasırgalar | 2.1 | 1.2 |
| Kategori 5 kasırgalar | 1.4 | 1.2 |
| Kıyı bölgesinde sele maruz kalan küresel populasyon | ||
| 2055 itibariyle | 28 milyon/yıl | 30 milyon/yıl |
| 2095 itibariyle | 60 milyon/yıl | 72 milyon/yıl |
| 2295 itibariyle | 136 milyon/yıl | 162 milyon/yıl |
EKİNLER
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | |
| 2100 itibariyle ortalama ekin verimi değişimi | ||
| Mısır | %6 düşüş | %9 düşüş |
| Buğday | %5 düşüş | %4 düşüş |
| Büyüme sezonu uzunluğu | 5 gün artış | 8 gün artış |
| Var olan tarlalardaki ekin verimi | ||
| Buğday (küresel) | %2 artış | %0 |
| Mısır (küresel) | %1 düşüş | %6 düşüş |
| Soya (küresel) | %7 artış | %1 artış |
| Çeltik (küresel) | %7 artış | %7 artış |
| Buğday (tropikler) | %9 düşüş | %16 düşüş |
| Mısır (tropikler) | %3 düşüş | %6 düşüş |
| Soya (tropikler) | %6 artış | %7 artış |
| Çeltik (tropikler) | %6 artış | %6 artış |
DOĞA
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | 4.5[sup]o[/sup]C | |
| İklimsel yaşam alanlarının %50'sinden fazlasını kaybeden tür oranı | |||
| Omurgasızlar | %6 | %18 | %68 |
| Omurgalılar | %4 | %8 | %44 |
| Bitkiler | %8 | %16 | %67 |
| Böcekler | %6 | %18 | %67 |
| Memeliler | %4 | %8 | %41 |
| Kuşlar | %2 | %6 | %40 |
| Kelebekler & Güveler | %4 | %10 | %58 |
| Yusufçuklar & Kızböcekleri | %1 | %2 | %21 |
| Kurak alanlarda ortalama ısınma | 2.4-3.0[sup]o[/sup]C artış | 3.2-4.0[sup]o[/sup]C artış | |
| Nemli alanlarda ortalama ısınma | 1.8-2.0[sup]o[/sup]C artış | 2.4-2.6[sup]o[/sup]C artış |
EKONOMİ
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | 4.0[sup]o[/sup]C | |
| 2100'de küresel gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) | %8 düşüş | %13 düşüş | |
| Su yükselmesi dolayısıyla selin yarattığı senelik hasar | 10.2 trilyon dolar | 11.7 trilyon dolar | |
| Isınma ve serinlemeye sebebiyle enerji talebi artışının GSYH'ye etkisi | %0.05 düşüş | %0.19 düşüş | %0.9 düşüş |
SAĞLIK
| 1.5[sup]o[/sup]C | 2.0[sup]o[/sup]C | |
| Kurak alanların sıtmaya uygunluğu | %19 artış | %27 artış |
| Nemli alanların sıtmaya uygunluğu | %6 artış | %8 artış |
Kaynak Makaleler
OKYANUSLAR
https://www.nature.com/articles/s41586-018-0383-9
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaac87
https://www.earth-syst-dynam.net/9/817/2018/esd-9-817-2018.html
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160448
BUZ
https://www.nature.com/articles/s41558-018-0124-y
https://www.nature.com/articles/nclimate3262
https://www.nature.com/articles/s41558-018-0093-1
SICAKLIK
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160452
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaafd6
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aab827
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/2018EF000813
YAĞMUR
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160452
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaafd6
KURAKLIK
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/2017GL076521
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2018GL078789
https://www.earth-syst-dynam.net/9/267/2018/
FIRTINALAR ve SELLER
https://www.earth-syst-dynam.net/9/187/2018/esd-9-187-2018.html
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160448
EKİNLER
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaba48
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaafd6
https://www.earth-syst-dynam.net/7/327/2016/esd-7-327-2016.html
DOĞA
https://www.nature.com/articles/nclimate3275
http://science.sciencemag.org/content/360/6390/791
EKONOMİ
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160460
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aacc76/meta
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aab724/meta
SAĞLIK
https://www.nature.com/articles/nclimate3275
https://www.nature.com/articles/s41586-018-0383-9
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaac87
https://www.earth-syst-dynam.net/9/817/2018/esd-9-817-2018.html
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160448
BUZ
https://www.nature.com/articles/s41558-018-0124-y
https://www.nature.com/articles/nclimate3262
https://www.nature.com/articles/s41558-018-0093-1
SICAKLIK
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160452
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaafd6
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aab827
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/2018EF000813
YAĞMUR
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160452
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaafd6
KURAKLIK
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/2017GL076521
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2018GL078789
https://www.earth-syst-dynam.net/9/267/2018/
FIRTINALAR ve SELLER
https://www.earth-syst-dynam.net/9/187/2018/esd-9-187-2018.html
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160448
EKİNLER
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaba48
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aaafd6
https://www.earth-syst-dynam.net/7/327/2016/esd-7-327-2016.html
DOĞA
https://www.nature.com/articles/nclimate3275
http://science.sciencemag.org/content/360/6390/791
EKONOMİ
http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/376/2119/20160460
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aacc76/meta
http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aab724/meta
SAĞLIK
https://www.nature.com/articles/nclimate3275
